İngilizcede gelecekten bahsetmenin iki temel yolu vardır: önceden karar verilmiş planlar ve kanıta dayalı tahminler için 'be going to', konuşma anında verilen kararlar, sözler ve genel tahminler için 'will'. Türkçede her ikisi de -ecek/-acak ekiyle karşılandığından Türk öğrenciler çoğu zaman yalnızca 'will' kullanır. IELTS Speaking Part 1 ve Part 3'te gelecek planlarınızı ve toplumsal öngörülerinizi anlatırken bu ayrımı kurmak doğal ve doğru bir İngilizce izlenimi verir.
Biçim: be going to ve will
be going to özneye göre am / is / are alır ve ardından yalın fiil gelir. will ise her özne için aynıdır ve ardından yalın fiil gelir.
Olumlu
Olumsuz
Soru
be going to
I am going to study tonight. She is going to study.
I am not going to study. They aren't going to study.
Are you going to study? Is he going to study?
will
I will (I'll) help you.
I will not (won't) help you.
Will you help me?
Kısaltmalar konuşmada standarttır: I'll, you'll, she'll, we'll, won't; I'm going to, he's going to.
Her iki yapıdan sonra da fiil yalın kalır: will goes ✗, going to went ✗.
Günlük konuşmada going to çoğu zaman gonna diye duyulur; Listening'de bunu tanımak gerekir ama Writing'de asla yazılmaz.
Kullanım: hangisini ne zaman?
Seçimi belirleyen soru şudur: Karar ne zaman verildi? ve Tahmin neye dayanıyor?
Önceden verilmiş karar / plan → going to:I'm going to visit my aunt next week. (biletler alınmış, plan hazır)
O an verilen karar → will:The phone is ringing. I'll answer it.
Gözle görülür kanıta dayanan tahmin → going to:Look at those clouds! It's going to rain.
Görüşe veya inanca dayanan tahmin → will:I think people will travel less in the future.
Söz, teklif, rica → will:I'll call you tomorrow. / I'll carry that for you. / Will you open the window?
Tahmin cümlelerinde will genellikle şu kalıplarla gelir: I think…, I'm sure…, probably, definitely, maybe. Örnek: She'll probably pass the exam.
Not: Kesinleşmiş ve zamanı belli kişisel randevular için present continuous da kullanılır (I'm meeting Ali at 5.); bu konu ileride 'Future forms' dersinde genişler.
Türk öğrencilerin sık hataları
Türkçede tek bir gelecek zaman eki olduğu için en yaygın sorun, planlar için de will kullanmak ve going to'yu hiç kullanmamaktır. Bu, dil bilgisi hatası sayılmasa da doğallığı düşürür ve Speaking'de 'limited range' izlenimi bırakır.
Plan için will: Next year I will go to university, I already got my place. → Next year I'm going to go to university.
Will'den sonra çekimli fiil: She will goes to London. → She will go to London.
Going to'dan sonra be eksik: I going to call him. → I am going to call him.
Şart ve zaman cümleciğinde will: When I will finish school, I'll travel. → When I finish school, I'll travel. (after, before, when, if sonrası geniş zaman)
IELTS'e köprü
Speaking Part 1'de 'What are you going to do after this exam?' ya da 'Do you have any plans for the weekend?' gibi sorular sık gelir. Hazır planınızı going to ile, o an aklınıza gelen fikri will ile söylemek iki yapıyı bilinçli kullandığınızı gösterir: I'm going to meet some friends, and maybe we'll watch a film.
Speaking Part 3 soruları çoğu zaman geleceğe dönük görüş ister: How will cities change in the next twenty years? Bu sorular görüşe dayalı tahmin olduğu için will ile yanıtlanır: I think more people will work from home.
Writing Task 2'de öngörü cümleleri de will alır, ama kesinlik yumuşatılır: This will probably lead to… / It is likely that… Yazılı dilde going to daha az resmî durur; akademik yazıda will tercih edilir.
Örnekler
I'm going to start a new course in September.
Eylülde yeni bir kursa başlayacağım.
It's cold in here. I'll close the window.
Burası soğuk. Pencereyi kapatayım.
Look at the sky! It's going to snow tonight.
Gökyüzüne bak! Bu gece kar yağacak.
Don't worry, I'll help you with your homework.
Merak etme, ödevinde sana yardım edeceğim.
Are you going to watch the match this evening?
Bu akşam maçı izleyecek misin?
I think robots will do most of the housework in the future.
Bence gelecekte ev işlerinin çoğunu robotlar yapacak.
We aren't going to buy a car this year.
Bu yıl araba almayacağız.
She probably won't come to the party.
Muhtemelen partiye gelmeyecek.
IELTS ipucu: Speaking Part 1'de gelecek planı sorulduğunda cevabı iki yapıyla kurun: önce hazır planınız için 'I'm going to…', sonra o an eklediğiniz bir fikir için 'and I'll probably…'. Bu küçük kombinasyon, examiner'a yapıları bilinçli seçtiğinizi gösterir ve Band 5.5-6 için gereken 'range' kriterine katkı sağlar.